echt contact maken

Echt contact maken

Echt contact maken is belangrijk in zowel privé- als werksituaties. Wezenlijk contact leidt tot een gelukkiger leven. Het is bovendien een voorwaarde voor zinvolle gesprekken, inspirerende ontmoetingen en fundamentele beslissingen. Waar werkelijk contact is, komt de potentie in de ontmoeting tevoorschijn. Hoe kan je als leider of begeleider echt contact maken?

Wat is wezenlijk contact?

Wezenlijk contact is ontmoeting vanuit openheid. Die open ontmoeting kan ontstaan op momenten waar je jezelf toestaat om je masker af te doen. Er is dan ruimte om dingen te zeggen en te doen die op andere momenten achterwege blijven. Openheid is aanstekelijk. Het schept de voorwaarde voor een ontmoeting zonder ruis, waarin je elkaar kan tegenkomen zonder gedoe. Dat is niet alleen belangrijk in privé-ontmoetingen, maar zorgt ook in zakelijke omstandigheden voor zinvolle communicatie.

Na de Corona-periode begeleid ik een team dat elkaar sinds lange tijd voor het eerst weer ziet. Er is zoveel uit te wisselen! We starten de dag met een oefening waarbij iedereen rondloopt in de ruimte en elkaar groet op manieren die ze passend vinden: sommige teamleden maken samen een dansje, anderen buigen naar elkaar, er worden gekke bekken getrokken. De oefening is een eerste stap in het maken van echt contact. Waar verbinding is, ontstaat ruimte om beslissingen te nemen over de toekomst.

Wezenlijk contact ontstaat soms vanzelf in intense omstandigheden. Bijvoorbeeld in een situatie waar iemand is overleden.

Ik herinner me een zakelijk overleg met een bestuurder die ik nauwelijks kende. We hadden het over een aanstaande training die ik zou geven voor zijn MT. Hij vertelde me dat zijn vader een paar dagen geleden onverwacht was overleden. Er ontstond echt contact, waarin we open uitwisselden met elkaar. Aan het einde van ons gesprek zei hij tegen me ‘Dag lieverd!’. Een verrassende groet binnen onze zakelijke relatie, maar een passend gebaar voor twee mensen die iets wezenlijks hebben uitgewisseld.

Ruis in contact

In ontmoetingen is vaak ruis op de achtergrond, als een storende ondertoon die continu aanwezig is. Deze ondertoon bestaat uit spanningen die worden ervaren, maar niet uitgesproken. Spanningen zoals emoties en oordelen die zorgen voor onveiligheid, conflicten en obstakels in het contact.

Ruis wordt veroorzaakt door onze persoonlijke en collectieve geschiedenis, waarin pijn, wantrouwen en negatieve ervaringen aanwezig zijn. In iedere ontmoeting kan ruis een rol spelen. Tijdens gesprekken gebeurt zoveel wat je onbewust waarneemt. Je kunt je daardoor laten afleiden, maar meestal is er ook een mogelijkheid om je af te stemmen op de potentie in de situatie.

Echt contact maken? Voorkom ruis vanuit emoties en oordelen

Er is een plek in jezelf die niet wordt aangeraakt door negatieve of traumatische gebeurtenissen. Deze vrijplaats kan je ontdekken en cultiveren in jezelf en je ontmoetingen. Lichaamsbewustzijn is daarbij een krachtig hulpmiddel. Je lichaam helpt om je die vrijplaats te herinneren en er steeds makkelijker naar terug te gaan.

Ik coach een jonge leidinggevende. Tijdens ons eerste gesprek beschrijft ze hoe ze telkens in conflictsituaties belandt binnen haar werk. We kijken naar haar verleden: ze komt uit een conflictueus gezin. Ze vertelt dat ze eigenlijk geen idee heeft hoe te functioneren in een harmonische situatie, omdat ze dat van huis uit niet gewend is. Tijdens het coachingstraject ontdekt ze door dagelijkse oefeningen in lichaamsbewustzijn een nieuwe, vriendelijke manier om met zichzelf en anderen om te gaan.

Echt contact maken door lichaamsbewustzijn

Wezenlijk contact ontstaat in ontmoetingen die voortkomen uit een staat van openheid, verrassing, verwondering. Die staat van zijn zorgt ervoor dat de potentie in de ontmoeting vrijkomt, zodat er waarachtige gesprekken kunnen ontstaan. Als begeleider of coach kan je deze staat oproepen door in de groep te werken met lichaamsbewustzijn en andere creatieve methoden of gesprekstechnieken die verrassing of verwondering uitnodigen.

Door je liefdevolle aandacht te richten op het potentieel van een persoon of groep, komt deze ‘beste versie’ als vanzelf tevoorschijn. Die potentie kan hele diverse vormen hebben, zoals wakkerheid, doelgerichtheid, openheid, creativiteit, zachtmoedigheid. Al deze kwaliteiten van aanwezig zijn kan je trainen met behulp van je lichaamsbewustzijn.

Meer leren over wezenlijk contact?

In het weekend Embodied Learning over wezenlijk contact ontwikkel je je talent voor wezenlijk contact via bewegingsoefeningen, creatief schrijven en storytelling. Oefeningen die tot openheid, verrassing en verwondering uitnodigen. Samen met andere professionals ontdek je nieuwe manieren van contact maken, luisteren en spreken.

Eerst kennismaken met Embodied Learning? Doe mee met de online introductietraining.

Lichaamsbewustzijn

Stevig staan door lichaamsbewustzijn

Lichaamsbewustzijn in persoonlijk leiderschap

Lichaamsbewustzijn is een krachtige manier om je persoonlijk leiderschap te versterken. Met Embodied Learning train je je lichaam als leiderschapsinstrument. Je oefent je lichaamsbewustzijn in te zetten, zodat je meer aanwezig bent. Dat heeft een positief effect op het leerklimaat dat je neerzet als leidinggevende, facilitator of coach.

Bewustzijn van je lichaam is namelijk een voorwaarde voor volledige aandacht. Die aandacht maakt dat je steviger staat en optimaal kunt waarnemen, luisteren en spreken. Daardoor komt je natuurlijke zelfvertrouwen naar boven, neem je makkelijker besluiten en heb je meer impact. Bovendien geeft het energie.

Vier belangrijke redenen om je lichaamsbewustzijn te trainen:

  1. Je lichaam beschikt over informatie waar je met je hoofd niet makkelijk bij komt.
  2. Bewustzijn van je lichaam zorgt dat je stevig staat in lastige situaties.
  3. Lichaamsbewustzijn maakt dat je beter kunt luisteren.
  4. Je gaat overtuigender spreken als je verbonden bent met je lichaam.

1. Lichaamsbewust leiderschap

Je lichaam brengt je in contact met je intuïtie, je gut-feeling over situaties die je onmiddellijk vertelt wat er aan de hand is, wat klopt en wat niet en waar situaties naartoe bewegen. Dat is kennis waar je met je hoofd meestal aan voorbij gaat.

2. Stevig staan door lichaamsbewustzijn

Bij lastige of complexe situaties kan je je lichaamsbewustzijn inzetten om steviger te staan. In mijn boek Stevig staan in intense situaties, beschrijf ik vier fysieke ingangen die je kunt trainen om je balans te versterken.

  • Een wakkere lichaamshouding
  • Ontspannen ademhaling
  • Waarneming met al je zintuigen
  • Bewustzijn van de ruimte om je heen.

Meer over deze ingangen leer je in de training ‘Stevig staan in intense situaties’.

3. Lichaamsbewustzijn zorgt dat je beter luistert

Als je je lichaamsbewustzijn inzet ga je dieper luisteren en waarachtiger spreken. Bewustzijn van je lichaam helpt om tegelijkertijd bij jezelf en bij de ander(en) aanwezig te zijn. In deze blog krijg je concrete handvatten om lichaamsgericht te luisteren. Ik noem dat Embodied Listening.

4. Lichaamsbewustzijn maakt dat je waarachtiger spreekt  

Uit werkelijk luisteren ontstaat waarachtig spreken. Dat is een manier van spreken die voortkomt uit de verbinding met je lichaam. In deze blog met praktijkvoorbeelden lees je meer over wat ik ‘Embodied Speech’ noem.

Lichaamsbewustzijn oefeningen

In de blog Embodiment als leiderschapsinstrument vind je een oefening over de kracht van lichaamsbewustzijn in de praktijk: ‘Je lichaam spreekt de waarheid’.

Via deze blog kan je een mp3 met een oefening downloaden over drie assen in je lichaam die je in praktijksituaties helpen om stevig te staan. In deze oefening komen de vier bovengenoemde ingangen samen.

Je kunt gratis kennismaken met Embodied Learning aan de hand van een oefening waarin je het bewustzijn van je handen traint.  

Meer leren over lichaamsbewustzijn?

Als je dieper wilt kennismaken met Embodied Learning doe dan mee aan de training Sterker door obstakels of de training Stevig staan in intense situaties.

Eerst kennismaken met Embodied Learning? Doe mee met de online introductietraining!

spreken voor publiek

Embodied Speech: spreken vanuit verbinding met je lichaam

Waarachtig spreken is belichaamd spreken. Spreken zonder terughouding, in afstemming met de situatie. Dat is een manier van spreken die weinig energie vraagt en veel effect heeft in tweegesprekken, vergaderingen of voor publiek. In deze blog een aantal voorbeelden van wat ik noem: Embodied Speech.

Wat is Embodied Speech

Met een groep leidinggevenden bij de politie doe ik een oefening waarbij sprekers opkomen voor een groep zonder te spreken. Het ‘publiek’ weet direct wie ze vertrouwen: degenen die het meest verbonden zijn met hun lichaam.

Wezenlijk contact ontstaat immers niet alleen op basis van woorden, maar vooral vanuit verbinding met je lichaam en de context daaromheen. Die verbinding maakt dat je niet alleen vanuit je hoofd spreekt, maar vanuit openheid, oprechtheid en volledige aanwezigheid. Je luisteraars merken dat bewust of onbewust op. Ze zullen graag naar je luisteren en geneigd zijn je boodschap te vertrouwen.

Als belichaamd spreker ben je niet alleen afgestemd op je lichaamsbewustzijn, maar ook op de situatie waarin je spreekt. Je luistert naar jezelf en naar de context waarin je je beweegt. Daaruit volgt vanzelf wat op een bepaald moment relevant en passend is om te zeggen. Het is een congruente, oprechte manier van spreken, voorbij spreekangst. Deze manier van spreken vraagt weinig energie, omdat je niet hoeft te ‘werken’ om te overtuigen.

Een waarachtig gesprek

Een betekenisvol, waarachtig gesprek ontstaat waar meerdere mensen belichaamd communiceren. Dan worden er niet te veel en niet te weinig woorden gebruikt. Een waarachtige spreker is in staat elk woord dat hij of zij spreekt met betekenis te vullen, omdat zijn of haar aandacht er op ieder moment bij is. Dat zorgt ervoor dat de kwaliteit van het onderlinge contact verdiept.

Als je in een gesprek op elkaar bent afgestemd kunnen grenzen en obstakels moeiteloos wegvallen: bijvoorbeeld culturele barrières, taalbarrières, of barrières tussen de sexen.

Embodied Speech herkennen 

Als luisteraar herken je een belichaamd spreker direct. Je merkt dat de woorden niet alleen door je hoofd begrepen worden, maar dat er reacties zijn in je lichaam, zoals kippenvel, een warm hart, beweging in je buik.

Hier volgen een aantal voorbeelden van Embodied Speech. Kijk naar de eerste minuten van de onderstaande video’s:

  1. Een voorbeeld is de speech waarmee de president van Oekraïne zich indertijd heeft gericht tot het Russische volk. Je ziet dat deze man niet alleen met zijn hoofd praat, maar ook met hart en ziel. Zelfs als je de ondertiteling niet meeleest en alleen maar kijkt, weet je dat deze man spreekt over iets dat van groot belang is.
  2. Een bijzonder interview met dichteres Lieke Marsman over haar dichtbundel ‘In de mand’. Dit gesprek heeft een opmerkelijke start. De interviewster stelt dat Lieke een onbarmhartig jaar achter de rug heeft omdat er ongeneeslijke kanker bij haar werd geconstateerd. Lieke weerspreekt haar: in de put waarin ze viel na de diagnose, ontdekte ze een heel landschap aan ervaringen. 
  3. Kijk naar dit interview van Andries Knevel met advokaat Max Moszkowicz senior. Knevel wringt zich letterlijk in allerlei bochten door middel van grimassen, nerveuze gebaren en een krampachtig scheef hoofd. Ondertussen doet Moszkowicz kalm zijn verhaal. Van deze advocaat is overigens bekend dat hij zijn resultaten vooral boekte op grond van zijn sterke talent als spreker, bijvoorbeeld door het inzetten van pauzes op het juiste moment. 

Woorden met betekenis vullen

Onwillekeurig deed het bovenstaande interview me trouwens denken aan het krankzinnige lied van cabaretier Brigitte Kaandorp over Andries Knevel. Cabaretiers zijn vaak in staat om elk woord van hun teksten met betekenis te vullen, net als sommige songwriters. Luister (nog) maar eens naar dit prachtige lied van Stef Bos: Welkom. 

Wil je meer leren over Embodied Speech?

Wellicht is de training Waarachtig zichtbaar zijn iets voor jou.

In de Jaartraining Embodied Learning wordt uitgebreid aandacht besteed aan belichaamd spreken en belichaamd luisteren.

Generatief luisteren

Generatief luisteren: wat leiders kunnen leren van top-luisteraars

‘Wie wil dirigeren, moet niet vervuld zijn van zichzelf, maar van de muziek’
– Jaap van Zweden

Generatief luisteren is de meest onderschatte leiderschapsvaardigheid. Volgens Otto Scharmer zijn de meeste fouten die door leiders worden gemaakt te wijten aan een luistertekort. Een gebrek aan verbinding met wat er werkelijk speelt in een situatie. Diep luisteren brengt je in contact met de potentiële mogelijkheden in een situatie. Wat kan je als leider leren van top-luisteraars?

Generatief luisteren essentieel voor leiders

Scharmer onderscheidt 4 niveaus van luisteren, waarvan generatief luisteren de meest vernieuwende is. Het is een vorm van luisteren die je in contact brengt met wat er werkelijk speelt in een situatie. Door zo te luisteren krijg je informatie over de potentie in een situatie, over waar de situatie heen wil bewegen. Maar hoe leer je dat: “luisteren naar de potentie in een situatie”?

Dit soort luisteren doe je niet alleen met je oren maar met je hele lichaam. Ik noem dat Embodied Listening. Je kunt deze kwaliteit van luisteren trainen aan de hand van Embodied Learning.

Embodied Listening

Embodied Listening is een vaardigheid die je aantreft bij top-luisteraars. Top-luisteraars zijn zeldzaam binnen organisaties, maar je vindt ze veelvuldig onder muzikanten en voor het beroep van dirigent is luisteren met het hele lichaam een voorwaarde.

Luisteren met je lichaam

Evelyn Glennie is een voorbeeld van een muzikant die letterlijk luistert met haar hele lichaam. Deze begaafde percussioniste is doof sinds haar 12e jaar. Haar missie is om mensen werkelijk te leren luisteren.

Kijk en luister naar de TED talk ‘How to truly listen’  en leer van deze top-luisteraar over visie en doorzettingsvermogen, omgevingsbewustzijn, alleen durven staan en samenwerking.

Luisteren met impact

Dirigeren is een interessante en relevante metafoor voor leidinggeven. Een dirigent staat voor de leiderschapsuitdaging om een visie tot werkelijkheid te maken. Volgens dirigent Itay Talgam is het niet controle, maar partnerschap dat leidt tot de beste muziek. Het gaat erom dat ieders verhaal wordt gehoord. De impact van een leider schuilt niet in het grote gebaar, maar in de kracht van zijn visie en zijn aanwezigheid.

Kijk naar dit fascinerende filmpje waarin dirigent en top-luisteraar Talgam de effectiviteit onderzoekt van 6 belangrijke dirigenten uit de 20e eeuw.

Meer leren over luisteren?

Embodied Presence vergroot je stevigheid en souplesse

Als leidinggevende, leider of begeleider krijg je te maken met situaties die je volledige aandacht vragen. Daarbij werk je vaak onder tijdsdruk met weinig tijd voor reflectie. Werken onder tijdsdruk activeert stress- en overlevingspatronen. Embodied Presence leert je stevig te staan en soepel te bewegen in intensieve tijden.

Wat is Embodied Presence?

Embodied Presence is de kracht van aanwezig zijn. In tijden van stress in je werkomgeving, moet je het vooral hebben van je persoonlijke balans. Een groter lichaamsbewustzijn helpt je om flexibel te manoeuvreren. Het versterkt je leiderschap en charisma. Je gaat functioneren voorbij overlevingspatronen, vanuit volledige aanwezigheid.

Embodied Presence is de term die ik gebruik voor ‘volledig aanwezig zijn in je eigen lichaam’, in verbinding met je omgeving, waardoor je authenticiteit naar boven komt en je charisma toeneemt. Dat geeft je leiderschap tegelijk bescheidenheid en extra gewicht.

In mijn werk gebruik ik oefeningen die je helpen om meer aanwezig te zijn in je lichaam. Maar wist je dat kijken naar beweging al helpt om bewuster in je lichaam aanwezig te zijn?

Embodied Presence versterken

Dit komt door de werking van je spiegelneuronen. Deze zorgen ervoor dat je bij het kijken naar beweging onbewust meebeweegt. Spiegelneuronen zijn zenuwcellen die geactiveerd worden wanneer je een beweging ziet of het geluid van een beweging hoort. Ze maken dat mensen de intentie hebben om de beweging te maken die ze zien en weten hoe die beweging voelt. Kijk naar een kort fragment van neuropsycholoog prof dr Erik Scherder. Hij legt uit waarom beweging en muziek je stemming verbetert, je vermogen tot zelfreflectie en empathie vergroot en dat beweging samenwerking versterkt.

Een voorbeeld van Embodied Presence

Kijk vervolgens naar dit filmpje van Sergei Polunin, de vermaarde Oekraïense balletdanser. Hij danst een prachtige choreografie in het casco van een kerkje op Hawaii. In dit filmpje laat hij alles zien wat hij kan: het onmogelijke. Voel wat er gebeurt in je lichaam als je kijkt naar dit filmpje.

Stel jezelf na afloop de volgende vragen:

Hoe soepel en krachtig beweeg jij je door je leven?

  • Hoe voel jij je als je doet waar je meesterlijk in bent?
  • Waar krijg je energie van, wat geeft je vleugels?
  • Op welke manieren ben jij origineel, verrassend en speels?
  • Wanneer was jij voor het laatst flexibel, lichtvoetig en krachtig?

Meer leren over Embodied Presence?

De eerste workshop van de Jaartraining Embodied Learning gaat over Embodied Presence. Eerst kennismaken?

Overigens heeft Polunin dit filmpje opgenomen nadat hij op zijn 22e was gestopt bij het Londense Royal Ballet, waar hij danste als jongste solist ooit. Hij heeft nu een stichting die als missie heeft om professionele balletdansers meer ruimte te geven voor hun persoonlijke ontwikkeling.

embodiment

Embodiment als leiderschapsinstrument

Embodiment betekent belichaming. Het gevolg van embodiment is dat je stevig staat als het hard waait, dat je draagkracht groter is en dat je een heldere boodschap neerzet. Ook als die ongemakkelijk is. Essentieel voor leiders en begeleiders.

Embodiment in de praktijk

De deelnemers van het team dat ik begeleid zijn tegendraads en lacherig. Mijn opdracht is om dit team diepgaand met elkaar in gesprek te laten gaan over gevoelige zaken die moeilijk bespreekbaar zijn. Vertrouwen ontbreekt nog volledig. Sommigen kiezen ervoor niet mee te doen met de eerste oefeningen, maar wel commentaar te geven op de anderen. Een mooie gelegenheid om mijn eigen technieken rondom stevig staan in intense situaties in de praktijk te brengen!

Ik ga letterlijk stevig staan, voel mijn lichaam, check mijn adem en ben me bewust van de ruimte om me heen. Ik kies ervoor om aan te sluiten op de bestaande sfeer en introduceer een hilarische loopoefening waarin veel te lachen valt. Na afloop vraag ik het team of er altijd zoveel gepraat en gelachen wordt als ze samen oplopen in het werk. En in hoeverre ze het idee hebben dat non-verbaal contact een rol speelt bij samenwerking. Op dat moment ontstaat de rust om uit te wisselen over dingen die ongezegd zijn gebleven.

Herken je dit soort ongemakkelijke situaties in je rol van begeleider of teamlid? Hoe zorg je er op dit soort momenten voor dat er een kantelpunt ontstaat? In de eerste plaats door zelf helemaal aanwezig te blijven, met je volledige potentieel. Embodiment is daarvoor de sleutel. In onze pijlsnelle wereld heb je niet alleen je hoofd, maar ook andere vaardigheden nodig om effectief af te stemmen, zodat je vernieuwing en opening kunt brengen waar dat nodig is.

Wat is embodiment?

‘Embodiment’ is essentieel voor leiders en begeleiders. Het woord betekent belichaming. Het gevolg van embodiment is dat je stevig staat als het hard waait, dat je draagkracht groter is en dat je een heldere boodschap neerzet, ook als die ongemakkelijk is.

Elk lichaam houdt van beweging en geen enkel lichaam is gebaat bij stagnatie – of dat nu een individueel lichaam is of een ‘sociaal lichaam’ in de vorm van een groep. De meeste lichamen zijn zich nauwelijks bewust van de mogelijkheden die embodiment biedt. Ze kennen die mogelijkheid niet of onvoldoende.

Drie redenen om als leider embodiment te leren inzetten:

  1. Embodiment is een manier om helemaal aanwezig te blijven bij de mensen die je begeleidt, ook op spannende momenten. Dat maakt dat je kunt kiezen hoe je antwoordt op situaties en hoe je anderen beïnvloedt met jouw aanwezigheid. Momenten dat je jezelf dreigt te verliezen zijn bij uitstek een uitnodiging om je lichaamsbewustzijn in te zetten. Lukt dat je? Dan zal je een krachtige bijdrage leveren!
  1. Je kunt embodiment inzetten om je eigen kalmte, energie en afstemming te vinden. Daarnaast kan je met jouw embodiment ook anderen helpen om hun balans, eigenheid en betrokkenheid te ontdekken. Jouw staat van zijn heeft een directe invloed op die van anderen.
  1. Embodiment biedt de mogelijkheid om oefeningen in te zetten als metafoor. Wat er gebeurt in een lichaamsgerichte oefening, spiegelt feilloos wat er gebeurt in de dagelijkse realiteit van teams en individuen. Daardoor kunnen er in de nabespreking inzichten ontstaan die voorheen verborgen bleven.

Kortom: wanneer je als leider of begeleider niet alleen je hoofd, maar ook je lichaamsbewustzijn inzet, sta je merkbaar sterker in uitdagende situaties. Je hebt meer informatie over wat zich afspeelt in de groepen of individuen die je begeleidt. Je maakt wezenlijk contact. Dat helpt om te handelen voorbij verwarring & chaos. Je zult dan als begeleider een sterke leeromgeving neerzetten. Embodiment mobiliseert je kracht, je talent voor verbinding en je compassie.

Download de oefening: je lichaam spreekt de waarheid

Embodied Learning biedt praktische oefeningen, ervaringen en technieken om je embodiment te versterken door je lichaamsbewustzijn te vergroten. Dat maakt dat je zinvolle en diepere resultaten bereikt met de mensen die je begeleidt. Download hier de oefening ‘je lichaam spreekt de waarheid’ uit mijn boek Stevig staan in intense situaties.

Social Presencing Theater

Social Presencing Theater

Steeds meer leiders willen hun fysieke intelligentie bewust inzetten in het werk. Een goed idee, want daar valt veel winst te halen! Lichaamsbewustzijn is een ingang naar meer informatie, meer impact en minder hard werken in situaties van verandering. Social Presencing Theater is een methode die helpt om je lichaam als leider optimaal in te zetten. Daarom is het een belangrijke pijler van Embodied Learning. 

‘To become a leader we first have to learn how to be a human being’ Peter Senge

Social Presencing Theater

Social Presencing Theater (SPT) is een vernieuwende, ervaringsgerichte methode die je leert om lichaamsbewustzijn in te zetten als leiderschapsinstrument. Ik nam in 2013 met veel enthousiasme deel aan de eerste opleiding SPT bij de toen 70- jarige choreografe Arawana Hayashi in New York. Sindsdien werk ik ermee in workshops, mijn programma Embodied Learning en in organisaties. De methode heeft mijn kijk op mezelf, op organisaties en op de wereld ingrijpend veranderd.

SPT werd ontwikkeld aan het Massachusetts Institute of Technology (MIT), door Arawana Hayashi samen met Otto Scharmer van Theory U. SPT laat verborgen dynamieken en mogelijkheden zien in personen, teams en organisaties. Het geeft pijlsnel inzicht in situaties en mogelijkheden voor verandering.

In een artikel in Strategy and Business beschrijft Otto Scharmer de methode als volgt: “It is a method for helping organisations and larger social systems to get in touch with the knowledge they already have about the deep interpersonal structures that inhibit real changes from happening.”

Social Presencing Theater betekenis 

‘Social’: Social Presencing Theater is sociaal omdat het in essentie gaat over de verbinding met jezelf en met anderen. Het laat veel zien over ons gedrag binnen de sociale netwerken waarin we bewegen, en over onderlinge verbondenheid. Het helpt individuen, teams en organisaties om de samenwerking te verbeteren en zinvolle verandering tot stand te brengen.

De term ‘Presencing’ verwijst naar een combinatie van ‘presence’ (aanwezigheid) en ‘sensing’ (waarnemen), zoals geïntroduceerd door Peter Senge en verder toegepast door Otto Scharmer van TheoryU. ‘Presencing’ verwijst ook naar present zijn: helemaal aanwezig zijn in het hier en nu. Door bewuste waarneming via al je zintuigen en je intuïtie, leer je aanwezigheid zonder terughouding. Hierdoor maak je contact met je volledige potentieel en de mogelijkheden van de situatie waarin je je bevindt. SPT geeft dus informatie over je eigen potentieel, dat van je team en je organisatie.

Het woord ‘Theater’ wordt gebruikt in de oorspronkelijke (oud-Griekse) betekenis van het woord, namelijk ‘een plaats waar je iets te zien krijgt dat betekenis heeft’. SPT gaat niet over acteren, maar over authentiek zijn. Het gaat niet over de interpretatie van lichaamstaal, maar over het waarnemen en inzetten van de unieke informatie die je lichaam geeft.

Eenvoudige oefeningen

SPT werkt met eenvoudige houdingen en bewegingen die je lichaamsbewustzijn versterken en inzicht geven in groepsdynamieken. De oefeningen geven direct toegang tot kennis die via je hoofd verborgen blijft. Soms is die informatie heel verrassend. Je lichaam kan bijvoorbeeld informatie geven over de toekomst: de oplossing van obstakels, duidelijkheid waar een situatie heen wil, inzicht in wat zich aan het ontwikkelen is. Dat helpt om de juiste besluiten te nemen, op het goede moment.

Social Presencing Theater werkt met drie lichamen: je eigen lichaam, het sociale lichaam waarin je je beweegt en het ‘lichaam’ van de aarde. Een nadere beschrijving van deze drie lichamen vind je in het interview ‘Lichaamsgericht luisteren loont voor leiders’.

Social Presencing Theater in beeld

Deze korte film geeft een beeld van Social Presencing Theater. Een video over de toepassing van SPT in het onderwijs vind je linksonder op de pagina Video van mijn website. Maar om werkelijk te doorgronden wat SPT is, moet je het aan den lijve ervaren!

Social Presencing Theater Training

Social Presencing Theater is een pijler van de Jaartraining Embodied Learning. Via deze link vind je de brochure, praktische informatie en ervaringen van deelnemers. 

Wil je kennismaken met Social Presencing Theater of de training volgen op een ander moment of locatie? Verzamel dan een groep van minimaal 6 personen en ik kom met plezier naar jullie toe.

In mijn boek ‘Stevig staan in intense situaties’ lees je meer over Social Presencing Theater.

holding space

Holding Space voor leiders

Wat is Holding Space?

Holding Space is het scheppen van een veilige ruimte waarin mensen hun waarheid kunnen spreken en kunnen leren. Een essentiële leiderschapsvaardigheid dus. Maar hoe creëer je zo’n veilige ruimte in je groepen?

Ben jij als leider weleens helemaal beschikbaar voor iemands verhaal? Door te luisteren vanuit gelijkwaardigheid, zonder te oordelen of adviseren? Uit die ruimte ontstaan inzichten en oplossingen vanzelf. Dat scheelt een hoop energie! Als je op die manier aanwezig bent in je groepen, gaat de collectieve intelligentie in de groep het werk doen. Daarvoor is Holding Space een voorwaarde.

Waar komt Holding Space vandaan?

De term is internationaal bekend geworden door een blog van lerares, schrijver, coach en facilitator Heather Plett. De blog ging viraal in 2015, werd vertaald in meer dan 10 talen, in verschillende tijdschriften afgedrukt en geïntegreerd in onderwijsprogramma’s over de hele wereld. Sindsdien duikt het begrip overal op, ook in organisaties.

Holding Space grondhouding voor leiders

Holding Space is een grondhouding voor het maken van wezenlijk contact met jezelf en anderen, zonder veroordeling of advies. Je maakt ruimte voor wat er is door volledig aanwezig te zijn en de controle los te laten. Zo ontstaat ruimte voor transformatie, op persoonlijk en organisatieniveau.

Deze grondhouding vraagt openheid en bereidheid om diep te luisteren naar wat zich aandient. Zonder verwachtingen van waar het heen moet. Het is het tegenovergestelde van je ideeën opleggen. Centraal staat niet-weten en dat vraagt lef.

Je taak als leider is volledig aanwezig zijn, zodat alle deelnemers zich welkom voelen. Ook degenen die kritische geluiden laten horen. Als dit je goed lukt, ontstaat een ruimte waarbinnen nieuwe mogelijkheden en perspectieven zichtbaar worden. Voor alle deelnemers, inclusief voor jou als leider.

Vertrouwen op collectieve intelligentie

Het creëren van Holding Space is niet gemakkelijk. Als leider ben je namelijk volop gewend en getraind om in gesprekken precies het omgekeerde te doen van wat in de alinea hierboven beschreven staat.

Open luisteren is lastig. Observeer maar eens wat er in je gedachten allemaal langs komt als je luistert. Je hoofd zit vol met goed bedoelde adviezen, verwachtingen en oplossingen. Het vraagt oefening en geduld om te luisteren zonder oordelen. Je moet leren daadwerkelijk te vertrouwen op de intelligentie in de groep. Pas dan kun je loslaten en Holding Space faciliteren.

Het effect van Holding Space in groepen

  • Een sfeer van diversiteit en inclusiviteit
  • Obstakels en blinde vlekken lossen vanzelf op
  • Nieuwe perspectieven en mogelijkheden ontstaan moeiteloos
  • Iedereen neemt eigen verantwoordelijkheid
  • Er is ruimte voor verrassing en verwondering

Wil jij Holding Space leren faciliteren? 

Holding Space is een kernthema van het programma Embodied Learning. Download de brochure via deze link.

In mijn boek ‘Stevig staan in intense situaties’, lees je meer over Holding Space in de praktijk. Je kunt het bestellen via deze link. 

Ervaar wat Holding Space voor je kan doen

onderstroom

De onderstroom in het tweegesprek

In gesprekken gebeurt veel wat je niet ziet, maar onbewust waarneemt. Wanneer je een gesprek voert als leidinggevende of coach is het belangrijk om met deze onderstroom verbinding te maken, zodat er wezenlijk contact ontstaat. Hoe word je je bewust van die onderstroom? Dat en meer lees je in deze blog. 

 ‘Een van onze sterkste wapens is de dialoog’ – Nelson Mandela

Boven en onderstroom

Als leidinggevende of coach zijn tweegesprekken een belangrijk onderdeel van je werk. Je wilt graag een goede verbinding in je gesprekken. Die verbinding ontstaat niet alleen door woorden, de bovenstroom in het gesprek. Er is een onderstroom die nog veel belangrijker is dan de verbale uitwisseling. Verbinding met die stroom is essentieel om wezenlijk contact te maken. Bewustzijn van deze onderstroom kan je trainen aan de hand van gesprekken zonder woorden. Bij gebrek aan verbale inhoud is je aandacht vanzelf meer bij andere aspecten van de communicatie.

Verbinding met de onderstroom

Verbinding is niet eenvoudig te definiëren, maar we weten allemaal hoe het voelt wanneer er werkelijk contact is. Dat contact ontstaat niet alleen door woorden. In dit filmpje zie je hoe eigenaardig een gesprek met een robot verloopt. Je kan een robot wel woordjes leren en menselijke mimiek bijbrengen, maar er is geen sprake van echte verbinding. Die verbinding ontstaat in de onderstroom.

De opbouw van een dialoog

Een conversatie is opgebouwd uit geluid en stilte, net als muziek. Je kunt een gesprek zien als een dans, waarin stilte en spreken elkaar afwisselen in een ritme dat je samen maakt. Je antwoordt beurtelings op elkaars woorden. In een gesprek ben je vaak gericht op de verbale inhoud van een conversatie. Zelfs als je hebt geleerd om op de non-verbale communicatie te letten, gaat een gedeelte van de informatie aan je voorbij.

Behalve de woorden en lichaamstaal zijn er namelijk ook andere factoren die een rol spelen in een gesprek zoals de snelheid, de toon, de mate van aanwezigheid van de deelnemers, patronen van openheid en afsluiting. Elk gesprek is een unieke combinatie van een deze factoren. Die combinatie leidt tot een ervaring van verbinding. Een robot begrijpt dat niet.

Gedeelde taal creëren

Ieder mens heeft een eigen taal. In een tweegesprek op basis van verbinding, creëer je samen een gedeelde taal. Dat kan je trainen door middel van muziek of beweging. Kijk en luister naar deze muzikale top-improvisatie, waarin een inspirerende gedeelde taal ontstaat.

Embodied Listening

In mijn masterclass Embodied Listening onderzoeken we de choreografie van het tweegesprek. Je voert een aantal gesprekken met simpele bewegingen in plaats van woorden. Vaak zijn die gesprekken betekenisvol, diepgaand, en soms wordt er enorm gelachen. Tijdens een gesprek zonder woorden val je namelijk uit je gewoontepatronen van luisteren en spreken. Je moet het hebben van je spontane invallen. Daarin wordt de onderstroom in het gesprek zichtbaar. Dat wat zich afspeelt tussen de woorden: de verbinding zelf, de essentie van wat we uitwisselen, de kwaliteit van de ontmoeting. Deelnemers vinden deze gesprekken één van de meest leerzame onderdelen van de jaartraining Embodied Learning.

Wil jij de onderstroom in je gesprekken leren herkennen?

Wanneer je de fysieke signalen van de onderstroom bewust in je lichaam ervaart, kan je er adequaat op reageren. Dat is één van de onderwerpen die aan de orde komen in de jaartraining Embodied Learning.

In mijn boek ‘Stevig staan in intense situaties’ kan je meer lezen over de onderstroom in gesprekken en in organisaties. Je kunt het bestellen via deze link. 

Thuiswerken in verbinding

Thuiswerken in verbinding: 7 tips

Nu we grotendeels en langdurig thuiswerken is het moeilijk om verbinding te voelen met je collega’s. Je ontmoet elkaar online voor overleg, maar je mist de gewone interactie, het praatje bij de koffiemachine, de humor, de informele ontmoeting op de gang. Voordat je het weet werk je alsmaar door zonder een gevoel van contact. Dat doe je op kantoor toch ook niet? 7 tips voor thuiswerken in verbinding.

De voordelen van thuiswerken kennen we nu wel: minder reistijd, een flexibele dagindeling, meer tijd voor je gezin. Maar om lekker te werken hebben we verbinding nodig met collega’s. Het is de moeite waard om daar tijd in te investeren, ook online. Onderzoek toont aan dat thuiswerken op termijn leidt tot minder betrokkenheid, stress en gevoelens van isolatie. Verbinding vergroot je werkplezier en het gevoel van onderling contact.

1. Zorg dat je goed in beeld bent

Zorg dat jij en je collega’s goed in beeld zijn: richt de camera op ooghoogte (leg een boek onder je laptop!), gebruik goede verlichting, breng je handen in beeld – want daar praat je ook mee. Zit in een wakkere houding: dat is goed voor je rug en het stimuleert jou en je collega’s om helemaal aanwezig te zijn. Bekijk hier meer tips voor thuiswerken met de focus op fysiek aanwezig zijn.

2. Merk op wat je ziet

Soms zie je details van de werkruimte waarin de ander aan het werk is. Misschien zie je een schilderij of een foto in beeld, een partner of een kind op de achtergrond, kleuren in het interieur die je opvallen, een kat die over het toetsenbord loopt. Besteed daar aandacht aan; het zijn allemaal vormen van contact die je niet hebt op kantoor.

3. Start met een koffiemoment 

Begin de dag met een gezamenlijk koffiemoment met je team. Op die manier start je de dag vanuit verbinding. Even een kwartiertje informeel bij elkaar zijn, ieder met zijn eigen koffie of thee. Voordat jullie aan het werk gaan even een geintje uitwisselen, luisteren hoe het met de kinderen is, of iets vertellen over je weekend. Informele ontmoetingen versterken de samenwerking en zijn van belang om op nieuwe ideeën te komen.

4. Zet stilte in

Neem drie minuten gezamenlijke stilte aan het begin van een online meeting met je team: om te landen, de overgang te maken, je adem terug te vinden en te focussen op het doel van jullie bijeenkomst. Dat komt de kwaliteit van de ontmoeting ten goede. (Dit werkt trouwens ook heel goed offline.)

5. Werk met check-ins

Start ieder overleg met een korte ( één woord) of langere check-in ( een paar zinnen) waarin iedereen kort vertelt hoe die er vandaag bij zit.  Je kan de check-in eventueel steeds een ander thema meegeven, zie bijvoorbeeld het punt hieronder. Je zult merken dat je overleg daarna in een meer ontspannen sfeer verloopt.

6. Blijf in beweging

Trap niet in de valkuil van gebrek aan beweging tijdens een thuiswerkdag. Maak minstens één keer per dag een wandeling en ga af en toe even staan. Neem de tijd om van collega’s te horen hoe zij in beweging blijven tijdens een thuiswerkdag. Wissel tips met elkaar uit. Misschien is er iemand uit je team die een korte bewegingsoefening kan begeleiden? Of organiseer samen een stappen-challenge: wie zet deze week de meeste stappen?!

7. Werk met iedereen!

Realiseer je tijdens een thuiswerkdag dat jij niet de enige bent achter die computer. Je werkt met je team voor je organisatie, die iets bijdraagt aan de wereld. Sterker nog: in het hele land en op de hele wereld zijn op ieder moment mensen thuis aan het werken. Als je je daarvan bewust bent, dan ben je tòch samen aan het werk.

In mijn boek ‘Stevig staan in intense situaties’ staan oefeningen om in balans te blijven in intense tijden. Je kunt het bestellen via deze link. 

Meer thuiswerktips? Workshop: lichaamsbewust online gaan

Wil je meer praktische lichaamsgerichte tips die direct een verschil maken? Voor je energie, je uitstraling en je concentratie achter het scherm? Geef je dan als team op voor de online training ‘Lichaamsbewust Online gaan‘ via secretariaat@embodiedlearning.nl

.